Background Image

Göynük El Sanatları

Göynük Göynük, Bolu, Türkiye
Specification

EL SANATLARI

Tarihi, kültürel ve doğal güzelliklerini Osmanlı’dan günümüze dek korumayı başaran Göynük’te geleneksel değerler aslına uygun olarak yaşatılıyor. Geçirdiği tarihi dönemlerin maddi izlerini büyük ölçüde bugüne taşıyabilen ve Erken Osmanlı dönemi mimarisinin ilk örneklerine ev sahipliği yapan Göynük, el sanatları yönünden de zengindir. Yörede kadınlar tarafından kendi ihtiyaçları olan peşkir, örtme, bükülü bez (göyneklik pamuklu kumaş) ve alaca denilen (şalvarlık) kumaşlar dokunmaktadır.

El sanatları, insanoğlu var olduğundan beri ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkan, ülkenin gelenek ve görenekleri, örf ve adetleri, yaşama biçimini yansıtan, kültür birikimleridir.

Anadolu’nun her yerinde olduğu gibi Göynük’te yaşayan kadınlar da duygu düşünce, istek ve hayallerini kumaş üzerine çeşitli motif ve işleme teknikleri ile aktarmışlardır. Bu nedenledir ki Göynük dokumalarında kullanılan motif ve renklerin zenginliği hemen göze çarpmaktadır.

Göynük yöresine has nitelikler taşıyan ve tokalı örtü olarak adlandırılan “örtmeler” yöre kadınları tarafından günümüzde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Kıvrak ve çiçekli çeşitleri olup, el tezgahlarında dokunmaktadır. Kenar işlemeleri ve tokaları tamamen el işidir. Mahallinde baş örtüsü, yurt genelinde ise aksesuar ve giyim eşyası olarak kullanılır.

Tokalı örtme kadınların dışarı çıkarken kullandıkları örtüdür. Bu örtüler iki parça, ince pamuklu bez dokumanın birleşmesinden meydana gelir. Örtmelerin kısa kenarları ve baş üstü desenlidir. Örtülerin kenarlarına bağlanan kırmızı püsküllere toka denildiği için bu örtülere de tokalı örtme denir.

Dokunan peşkirler eskiden el havlusu ve peçete yerine kullanılan pamuklu bez dokuma örnekleridir. Bu dokumalarda kalın pamuk ipliği atkılar kullanılarak, zeminde fitilli dokuma efekti oluşturulmuştur. Kısa kenarlar bezemelidir. Eski sandıklardan çıkan hediyelik örneklerde ipek kullanıldığı da görülmektedir.

Göynük Belediyesi bünyesinde hizmet veren “Yöresel El Sanatları Eğitim Merkezi” unutulmaya yüz tutan el sanatlarının gelecek nesillere aktarılmasını ve kültürel değerlerin devam ettirilmesini sağlıyor.

Kursa katılan kadınlar hem sosyalleşiyor, hem de aile ekonomilerine katkı sağlıyorlar. Kadınlar Göynük’e has olan ve Türk Patent Enstitüsü tarafından tescillenen Tokalı Örtmeleri dokuyorlar.

El sanatları içinde en büyük paya sahip olan dokumacılık alanında özellikle el tezgâhlarında kadınlarımızın ilmek ilmek işledikleri birer renk cümbüşünü andıran Göynük’e has “Tokalı örtme” en başta gelir. Ayrıca peşkir, saçaklı örtü, kabak örtü, kara boyalı örtü, Göynük bezi diğer el dokuma ürünlerimizdendir.

Göynüklü Kadınlarımız ürettikleri eserlerle geçmişi geleceğe taşıyan kültür ve sanat elçilerimizdir.

Göynük, Bolu, Türkiye

Haritada Görüntüle
Bu yer hakkinda fikirlerini bildir.